00:02مجتبی : بو اپیزوددا کی پیشیکیولو پادکستینین بئشینجی اپیزودو لینوکسا گوره دانیشاجام و چوخ دا اؤز ترجمهمه گوره دانیشاجام کی، لینوکس نهدیر و من نه جور اولدو باشلادیم و لینوکس مینت نهدیر و آرچ نهدیر فرقلی-فرقلی دیستیرو بونلارا گوره بیر توزیق ورهجهم سهلهجهم و ساده دیله اولسون یعنی اؤزوم باش تپدیغیم کی بیر توز ورهم و ایله بو مدل و بونو دئییم کی بو اپیزوددا بیر فورماتی دییشدیم یعنی سلف بو اولمادی کی من فقیرت دانیشام و سسیم اولسون سعیئدیم بیر پرزنتاسیون دا ائلهیم کی، اونون اوستوندن باخیم و دانیشام. تکنه بو نقطه دهمهلیهم کی، بو پرزنتاسیونی من لاتک ایله دوزلتمیشم و فایل یعنی لاتکده نه جوره عرب الیفباسی یازام و بیر-ایکی داها چالیشدیم عربی الیفباسی یازدیم کی، سادهترک اولسون و سونرا کامپایل ائلهینده خطا وردی، ائرور وردی و ائلهیه بیلمهم. بد دئدیم فئلهن بو اپیزودو اینگیلیسجه گدیم قاباغا چون ایله لینوکسدان دانیشماقدا بیر آز نیازدیر کی، اینگیلیسجه اولسون چون من بیلیرم نه جور یازاجام اگر ایستهسه عربایلی فیلان یئیهجکدیم و ینه سونرالار دا ائلهدیرم او عربی یازماغا دوغرو دا اؤیرهشهم منجه عرب الیفباسینین یازماغا دوغرو دا و باشلایام اگر عرب الیفبا بو قئید ائله کی اگر عربی الیفبا لاتکده بو جور قاشنگ اولسا، گوزل اولسا بو معنادا عرب الیفباسینا ایقامه وره اگر گوزل اولماسا گوردوم ایشلهده بیلم گوزل ائله دؤنهجهم اینگیلیسجهیه چون اینگیلیسده چوخ گوزل تدر گوروشوروک منیم ده جمعهده بدیده ورهم اؤولهده بیر آز بوندان توزی ورهم کی نه نه دانیشاجام.
01:35مجتبی : بو اپیزودو دؤرد بخش ائلهمیشم بیر دنه پارت صفر ایدی کی اوندا تاریخه گوره دانیشاجام کی سن مثلاً لینوکس نهدیر استالمن کیمدیر توروالدس کیمدیر گنو نمئنهدیر بو مدل موضوعلارا گوره اؤول بخشی تعریفلره گوره دانیشاجام و ایگیرنجی بخشیده لینوکس مینته اینتئقرادان دانیشاجام. لینوکسون بیر وئرسیهسی دئمک اولار فئن. و اوچونجو بخشده و آخیر بخشده آرچا گوره دانیشاجام. او دا لینوکسون بیر آیری وئرسیهسی اولا بیلر. فئلن بو جوره چون وئرمهدیگیم، یعنی توزیق ورمهدیگیم موضوع ائلسهده اولسون ساده کلمهلر ایشلده.
02:13مجتبی : اؤول توتوشونده بونا بهحس ائلهدیم کی، لینوکسون مثلاً بو فیکرین آراسیندا کیملر وار ایدی. اؤول ریچارد استالمن ایدی. بو GNU-نون یارادیجیسی ایدی. احتیمال یارادیجی ایدی یا دوز اولار داها دئیهم. بو ریچارد استالمن گنو پروژهسینی باشلاتدی. گنو پروژهسی اوندا اگر ایستهسم توزوم بو جور ایدی کی، اولان زاماندا بیر جور اوپئراتینق سیستمی وار ایدی. او وار ایدی یونیکس آدیندا. و بو یونیکس دئییرلر کاپیرایت بیر سوفتوئر ایدی، اوپئراتینق سیستمی ایدی و هئچ کسه او سورس کودونو ورمزدی کی، مثلاً باخسین ترقیق ایشللری و ائلسین یا اؤزو خوشو گلمهسه بزهی تحقق ایجازه ائلسین، تقیقات ایجازه ائلسه بو یونیکسین قولوندا اولانلار بو ایجازهنی ورمیرلر. یعنی کاپیرایت گوره بایاغی بو ایش ایله بونلار خوشو گلمیردی و صحبت ائلهدی بو گنو پروژهسینی دوزلده قاباغا آپارسین. گنو بیر مخفف کیمیدیر. یعنی بیره دئییرلر شوخلوق کیمی بیر شیدیر. گنو ایز نو یونیکس معناسیندادیر کی، گنو ایز نو یونیکس ائدر. یعنی یونیکس کیمی کاپیرایت اولماز. سه مثلاً بونو اینترپرئت ائلسین کی، بو اوپن سورس معناسیندا چوخ اوپن سورس دئمیرلر. اوغلار فری سوفتوئر دئییرلر. یعنی بو فری سوفتوئر ایدی. هامی ائلهیه بیلر سورس کودونو گورسون، ترقیقات وئرسین، ساتین. مثلاً، آیری آدام گلسین، سورس کودو گؤتوزسون، اؤز پروژهسینده ایشلسین. بو جوره باشلادیلار.
03:48مجتبی : و ریچارد استالمنین آیری بیر ایشلریندن بیری ده او گنو پروژهسینین یانیندا بزهی لایسنسلار دا یازدی کی، او بیر شخصلر ائله بیلیرلر ایستیفاده ائلسینلر اؤز سوبوئرلری. مثلاً لایسنس ائلهمک اوچون. مشهورو گنو GPL لایسنس ایدی. GPL بورادا عمومی پابلیک لایسنس معناسیندادیر و هله بونو ایستهمیرم چوخ لایسنس توزیق ورهم. فقیر بو دئییم کی، مثلاً بو لینوکس سوزو من دانیشیرام. لایسنسی GPL-دیر. یعنی او ایزدن اگر کاپیرایت و لایسنسا باخسانز خئفن بیر شیدیر. حتی بو جور تور دئییرم کی، بیزیم مثلاً bildiyimiz کاپیرایت بیر کاپیرایت واریدی. یعنی مثلاً دئییرلر بو ایش کاپیرایت اولوبدور. کاپیرایت واریدی و لایسنس مثلاً فیلاندیر. اونون دا اؤزونه گوره خاص معنالار واریدیر و استالمن بد اونو بیهنمیردی و گلدی اونون مقابلینده بیر کاپیلفت مفهومونو چیخارتدی و اورادا هر کسین یعنی الینی چوخ آچیق قویدو.
04:50مجتبی : اگر بیر ایش مثلاً لایسنسی GPL-دیر. کی، GPL لایسنس ایشلهدیب ائلهیه بیلرسیز اونو ساده مثلاً ایشلدهسز دییشهسز ساتاسیز حتی بد دئییرلر ایستهدیگی کیمی ایشلدهسز خلاصه آیری آدام گلسین او سورس کودو گورسون اؤز پروژهسینده ایشلسین بو جور بو جور واریدی و حتی بیر بیر چوخ قاباغا گدیر یعنی جور دئمک اولار او آزادلیغی ایجبار ائلییر یعنی اگر سیز بیر سورس کوددان ایستیفاده ائلهییسز کی لایسنسی GPL-دیر سیز ده جر او پروژهنیزین لایسنسینی GPL ائلهییسز. یعنی بو لایسنس ویروس کیمی بیر شیدیر. اگر بیر دنه سوفتوئر GPL لایسنسی اولسا، او بیر سوفتوئرلر کی، اوندان ایستیفاده ائدیرلر، او مثلاً سورسدان ایستیفاده ائدیرلر، اوغلار دا گتیرهر GPL اولسونلار. فلسفهسی ایله بو ایدی کی، جمعیتین بو جور فری سوفتوئره نیازی واریدی. یعنی فری بو معنادا یوخ کی، موفته اولسون، پولسوز اولسون. فری بو معنادا کی، جمعده شخصلر ائلهیه بیلسین نه او سوفتوئر ایشلهدیرلر. اونون کودونو گورورسوز نه بیلسین، نه او دالدا نه اتفاقلار دوشور، نه ایش گورور. هر شخصین حقی وار کی، بو سوفتوئرین کودونو گورسون، ایستهسه دییشین ایسته مثلاً اسان گورسون و حاصل ائلسین کی، مثلاً او سوفتوئر دئدیگی ایشی گور، آیری بیر ایش گورهسن.
06:06مجتبی : بددن چوخ دا پروژهتی حّل ائلهدی، یعنی باشلادی. گنو پروژهده گلدیلر بزهی سوفتوئرلار یازدیلار. ولی پروژهنین آداملاریندا هئچ کس بیر کرنل یازمادی. ایندی قاباغدا دئیجهم کرنلره نهدیر من فئلن بونو بیلین کی، گنو پروژهتی چوخ دا ایله بیر هاردوئر ایدی و فن بیر کرنل. تاکی کی، ۱۹۹۱-ده فنلانددا لینوس توروالدز آدیندا بیر شخص گلیر بیر کرنل و یازیر کی، بو دا یازمیشیق ایله GPL لایسنسین آلتندا دئمک اولاراق دئییرلر ریلیز ائلییر و بونلارین ایکیسی اتفاقاً بیر-بیرینی چوخ قاشنگ قاب ائلهدیلر یعنی گنو پروژهنین بزهی سوفتوئرلاری واریدی بلی کرنلی یوخدور لینوس توروالدز یازدی کرنلینی یعنی کرنلی چوخ خطاندیر ولی سوفتوئری یوخدور. بس بونلار گلیر بیر-بیرینی یار بیرینی کامل ائلهییرلر و بیر دنه قاشنگ OS-لردن بیرینی ایجاد ائلهییرلر کی، لینوکسدور یا بزهلر دئییرلر گنو/لینوکس. بورادا دا بونو بیر شئیه اونا دئمک اولار سه ائلهمیشم توز وئریرم. گنو/لینوکس سوفتوئره دئمک اولار یازیبدی گنو/لینوکس پروژه لینوسدا کرنلدیر. ایندی قاباغدا کرنل اسان دئیجهم گله منه بیر آز توز وئرمک اوچون یازدی و ایکیسی باخ همین نتیجهسی اولوبدور گنو/لینوکس. بزهلری دئییرلر گنو/لینوکس، بزهلری منیم کیمی مثلاً فقیر دئییرلر لینوکس. ایله چوخ آدام منیم کیمی فقیرت دئییر لینوکس. چونکی لینوکس دئمهک لینوکس دئمهکدن راحاتدیر.
07:33مجتبی : و هلهده مئتأسهس خوشبختانه بو آد چوخ دا مشهور اولوبدور. یعنی لینوکس چوخ آز آدام مثلاً گورورسون چوخ رادیکال آداملار گنو/لینوکسو ایستهییرلر. بلی. بورادا دا بیر خولاسهسینی ائلهمیشم. اگر مثلاً خوشونوز دوزلسه بیلیم سکرین سالیب بیر درجده دئییه بیلرم شاید. و بورادا مهم اولان دا بو ایدی. آشاغدا یازمیشام کی، بو دونیادا اؤولئنس ایدی کی، بؤ OS-ین سورس کودو هامینین طرفیندن ائلهیه بیلیردی گورولسون، دییشیلسین و پاییلشیلسون. اونا گوره چوخ خبر ایدی. اونا قدر مثلاً دونیادا او جور OS یوخ ایدی. چونکی OS-لر شیرکتلر طرفیندن دئمک اولار تو سای تپمیشدی و شیرکت ده گلسه سورس کودو دا دئمک اولار پابلیش ائلسه اوندان سونرا بیر شئیه قالماز کی، اونا ساتا بیر ینه. بس بو اوندا زمانی ایله بیر آز فرقلی ایدی و فلسفهسی ده دئدیم چوخدا بو ایدی کی، هامینین بو اختیاری اولسون، هامینین بو دستهسی اولسون ائله بیلسین سورس کودو گورسونلر، ایستسهلر ترقیق وئرسینلر یا او جور ایستهدیکلری ایشی گورسونلر.
08:39مجتبی : بورادا لینوکسیم لینوکس کولی معنادا مثلاً بیزیم لینوکس دئدیگیمیزده گنو/لینوکسدور. اونو ایستهمیرم جوزی معنادا ولی کرنلدیر. ایندی کرنله نهدیر؟ کرنل بو جور باخا بیلرسیز. اگر ساده ایستسم دئیهم کی، اؤزوم ده بو جور باشا دوشموشم. بیزیم بیر کمپیوترده بیر هاردوئر وار ایدی، بیر سوفتوئر واریدی. هاردوئر او ایله هاردوئر ده بورادا. سوفتوئر سوفتوئر بونلارین ایکیسینین آراسیندا گرک بیر دنه لایه اولسون کی، مثلاً سوفتوئرین ریکوئستلرین گلسین هاردوئره انتئقال وئرسین. یعنی بونلارین آراسیندا بیر پول کیمی اولسون. او کرنلدیر. یعنی پروژه گنو پروژه بیر سوفتوئر یازمیشدی. ولی گنو پروژهنین دئییلن کرنلی یوخ ایدی چله بیلسین. مثلاً بیر کمپیوترین هاردوئرینه مثلاً ایرتیفاق قورا بیلسین. برابر بو لینوکسون کرنلی گلدی. بو بوشلوغا دولدوردو و بیر کامل OS اولدو.
09:34مجتبی : ولی بو دا من یازمیشام. هه، مثلاً او خاص معنادا لینوکس هه کرنلدیر. هاردوئری موددیت ائلهییب و کولی معنادا بیز لینوکس دئدیگیمیز شئیه هامین لینوکسیدیر. یعنی کرنل بیر آز دا او سوفتوئر و آیری پاکجلر کی، اولا بیلر بو لینوکس مثلاً دیسترونون ایچینده. بونو البته بورادا مئتأسهس یازمامیشام. دئمهلی بو لینوکس مینته کچمل قاباق بیر توزیق ورمیشدیر. لینوکس ساده معنادا ایله بودور کی، او کرنل اولسون و بزهی سوفتلر اولسون.
10:06مجتبی : ولی اوچون بو آزاددیر. چون هامی اینتئشراسی وار. اوچون هامی ائلهیه بیلر بو سورس کودو گورسون و ایستهدیگی کیمی دییشسین. بو ایللرین سونراسیندا نتیجهسینده هر شخص گلیب اؤزونه، هر شخص، هر دئمک اولار کومئنیتی گلیب اؤزونه مثلاً بیر مدل لینوکس چیخاریبدیر. یعنی بو جور مثال وورا بیلیرم کی، سیز گلرسیز بو لینوکسون، کرنلین سورس کودونو گورورسوز دا ترقیق ایستهسهز وئریسز، ترقیق ایستهمهسهز ایستهدیگینیز سوفتوئرلری اونون یانینا قویورسوز و بیر اؤزونوزون خوشونوزا گلن بیر مدل لینوکس چیخاردرسز. اوچون ائلهیه بیلرسیز ده. بو لینوکسون دئمک اولار لایسنسلری سیزه بو ایجازه وئریر. و من ده کی، منیم سلیقم سیزینله فرقلیدیر. اساساً ایشیم سیزله فرقلیدیر. گلهم بیر لینوکسون کرنلینی گؤتورم، ترقیبات وئریرم و یانی اوچ ده آیری سوفتوئر قورام کی، منیم خوشوم گلیر و آیری بیر پاکج وئررم ائشیه. بونلار اولور ساده دیله دیسترو، دیستریبیوشن و بیزیم لینوکسو دا من ده بیلمیرم دقیقه نجه ده دیستریبیوشن واریدی. بلی، چوخدور. چوخ، چوخ، چوخ، چوخ دیستریبیوشن واریدی. و اوغلار دا عوموماً اگر هله بو لینوکس کیتابلارینی اوخوساز، اوچ بخشه بؤلورلر. بیری دبیان بیسلید دیستریبیوشندیر. یعنی دبیان دیستریبیوشندیر. سونرا مثلاً دبیاندن گلیبلر ایلهام آلیبلار. دبیانین کودلاریندان ایستیفاده ائدیبلر. مثلاً آیری تحقیقات وئریبلر و اؤز دیستریبیوشن وئریبلر ائشیه. مثلاً، اوبونتودور. بو مینت ده اؤزودور آیری ایله دئمک اولار بیرشئیه کی، دبیان اساس آلیبلار یعنی دبیان کودوندان اساس آلیب دبیان پاکج ایشلدیرلر.
11:45مجتبی : اوندان سونرا بیر ده ردهت بیسلید دیستریبیوشندیر. رد هته مثلاً بیر دیستریبیوشندیر. اؤزو کرنلی گؤتوروبدور. یانا اوچ ده مثلاً سوفتوئر قویوبدور. دئیندهنده منجه من چوخ ساده دانیشیرام یانا او یازی اولان سوفتوئرلری قویوبدور و اوندان سونرا مثلاً اؤز دئمهلی دیستریبیوشنونو وئریب ائشیه کی آیری آداملار ایله مثلاً داؤنلود ائلسینلر و قوشسونلار ایستیفاده ائلسینلر آیری دیسکلاردا ائلهیه بیلرلر مثلاً گلسینلر رد هتین ایچیندن بیس آلسینلر یعنی رددین کودون یا پاکج مئنئجرین یا هر نهسینه ایش ائلهمسین مثلاً فئدورا رد بیسلیددیر ده سنتاوس بددیر. بونلار چوخ دا او تقسیم بندیدیر کی، سسهله فاید بیر آز فایداسی واریدیر. اوندان سونرا آخیردا سوزه بیسلید دیستریبیوشندیر. یعنی بیر دنه سوزه واریدی. او دا آیری بیر دیسترودور.
12:36مجتبی : اوندان سونرا گلن مثلاً بزهی شخصلر ده گله اونو آلیبلار. کودونو آلیبلار مثلاً سوزهون کودو گله اؤزلرینه گوره مثلاً دیستریبیوشن دییشیبلر کودلارینی دییشیبلر و اؤزلرینه دیستریبیوشن وئریبلر. اونونلا من چوخ تانیشیرام. bildiyim مثلاً بیر دنه اوپنسوزه کی، ایشلتمهمیشم هئچ دئمک اولار یانندان دا گچمهمیشم. بونلار چوخ او تقسیم مندهدیر. بزهی دیسترولاردا اساساً بو دسته مندن ایشیگدیلر. یعنی فرض ائلهین مثلاً من دیسترو اؤزومه دیسترو دوزلدهنده گوش بونلاردان باخمیرام. بونلاردان ایلهام آلمیرام. مثلاً دبیاندن باخیب ایلهام آلمیرام. گدیرم ایله اؤزوم کرنلی گؤتوروم. اؤزوم سؤیدوگیوم کیمی بیر شئینی دوزلدیرم و اونا مثلاً دیستریبیوشن وئریرم ائشیه. بو جور اولا بیلر. مثلاً بوندان سونرا دانیشدیغیم لینوکس مینتدن سونرا دانیشدیغیم آرچ کی واریدی بو عئینی بو جوردور. یعنی بو آیری بیر دیسترودان ایلهام آلماییبدیر. اوغلارین کودونو ایشلتمهییبدیر. اوغلارین اساسیندا دا اوغلارین بیسنده ده. اؤزو مثلاً آیریدان کرنلی گؤتوروبدو و اؤزو بیر ترقیقات ایجابت وئریبدیر و سونرا بزهی سوفتوئرلاری قوشوبدو بگهلینه. و آرچین بو گون آرچ تانیدیغیمیز لینوکس چیخیبدیر. ولی لینوکس مینت نییه مهم؟
13:44مجتبی : چون لینوکس مینت دئمک اولار لینوکسلارین دیستریبیوشن آراسیندا یا ساده و یاخشی راحات دیستریبیوشن لینوکس مینت اولا بیلر. من اؤزوم باشلایاندا لینوکس مینتدن باشلادیم و بو دا مهم اولانی دا یازمیشام. کامل بیر پاکج یعنی فرض ائلهین سیز نهجه ویندوز قوشاندا ویندوزو قوشورسوز سونرا دا آیری بیر شئین نیازی یوخدور گدیرسز ایستهدیگینیز کیمی ایشلهدیرسز لینوکسلارین آراسیندا لینوکس مینت ده بو جوردور یا آیری لینوکسلار دا بزهلری بو جوردور کی سیز فقیرت او لینوکسو مثلاً داؤنلود ائلهییرسز قوشورسوز اوندان سونرا آیری بیر شئیه نیازی یوخدور سیز ائلهیه بیلرسیز واحدت هر گون اوندان ایستیفاده ائلهییسز لینوکس مینت بونلارین یاخشی قاشنگیدیر کی بیر شئیه قوشاندان سونرا سیزه بیر آز اونو ایستیفاده ائلهییسز نیازه چوخ مثلاً لینوکسدان باش تپاسیز چوخ کومک لینهن باش تپاسیز چوخ آیریق بیر شیدن باشلاماسینیز. ایله قوشا بیلسهز، اوندان سونراسی چوخ راحاتدیر. اؤزو مثلاً بیر دئسکتاپ محیطی واریدی کی، سیناموندور.
14:41مجتبی : بو یعنی دئسکتاپ محیط ده بیلمیرم ویندوز مثلاً گوردوگوموز مدلدیر ده. بونو البته یاش اکس فیلان دا قویا بیلردیم کی، مشهور اولسون و فئللر ینه دئییرم بو لاتکی چوخ باشلامیرام. اؤیرهشندن سونرا احتیمال اکس ده قویا بیلرم. بد اؤزونون هر شئیه واریدی. آفیس سویتی واریدی، براؤزری واریدی، مدیا پلیرلری واریدی. ائلهیه بیلرسیز داؤنلود ائلهییسز مثلاً مشگوللوک یوخدور. فقیر بو دئییرم بو مهمدیر کی، لینوکس مینت چوخ سادهدیر. اگر ایستهسهز لینوکسو باشلایاسیز، حتماً لینوکس مینتدن ائلهیه بیلرسیز، باشلایاسیز سادهلیگینه گوره، راحاتلیغینا گوره. آها بو درایور منه گوره ده راحاتدیر. گورورسن بزهی بو لینوکسلارین کی، فلسفهسی آزادلیق اوستوندهدیر. اساساً او شیرکتی تجاری درایورلره قویمورلار، ساپپورت ائلهمیرلر. سیز ایله بیلمهزسز، ایشلهدهسز.
15:30مجتبی : بلله لینوکس مینت کیمی کی هدفی بودور کی، هامی ایشلهده بیلسین لینوکس مینتی. گل او درایورلری ده مثلاً مئنئجلر مثلاً ساپپورت ائلهیر دئمک اولار. اوندان سونرا بیر اپاستور واریدی کی، راحات ائلهیه بیلرسیز، گدهسز اپ استورا و ایستهدیگینیز او ساعت آختاریب قوشاسیز. یعنی بیر خاصه نیاز یوخدور. چونکی معمو لینوکسلرده بیراز او مثلاً آ کیمی لینوکسلر سیز عوموماً کوماندلره یعنی بیر دست یازیرسینز، بیر کوماند یازیرسز و او کوماندلارد ائلهیرسز. ولی بو لینوکس مینتی لینوکس مینه ده او جور ائلهیه بیلرسیز. ولی قاشنگ بودور کی، اؤزونه بیر اپاستور واریدیر و ائلهیه بیلرسیز. گدهس اونا معمو ویندوز کیمی ایستهدیگینیز سوفتوئری قوشاسیز.
16:13مجتبی : سونرا او دئییرم ده او کوله ویندوزا دا اوخشاییر و ویندوزدان گلن شخصلره مخصوصاً چوخ من و چوخ آدام یعنی تور ائلهییب. من ده لینوکسا کچدیگیم زامان منی تور ائلن بو لینوکس مینت ایدی چوخدا و چوخ گوزل بیر دیسترو ایدی. من اؤزوم مثلاً ایکی ایلده لینوکس مینت ایشلتمیشم و بونو دئییه بیلیرم کی، او ایکی ایلده اساساً بیر مشگوله یا بیر خاص ایشغال گورمهمیشم لینوکس مینتده. گورورسن ایلده ایلده بیر سئری بزهی مشگوله دئییردیم کی، نیاز ادیب بیر ذوق قویان و حّل ائلهیم.
16:49مجتبی : و دا چوخ اساساً دئییرلیدیر. نییه؟ لینوکس سیز لینوکسا کچدیگی زامان چوخ شئیهلر الیه گتیریرسز و بیر دنه او بزهن ایلده بیر سئوه مشگول اونون مقابلینده هئچ چاتدی. مینتین فلسفهسی و هدفی اساساً بودور کی، ایشلسین. یعنی معمو بیر آدام ائلهیه بیلسین لینوکس مینتی قوشسون و مشگولسوز و ایشغالسز ائلهیه بیلسین. اونو ایشلتسین. چوخ نیاز ائلهمیرسن لینوکسدان باشی چیخسین یا آیریق بیر خاص ایش اولسون. اوندان سونرا آرچ لینوکسدیر کی، من ایشلتمیشم. اونا بیر آز دانیشاجام. بو دا آیری بیر دیسترودور. یعنی لینوکسون کرنلینی آلیبلار. بزهی سوفتوئرلار قوشوب اونا و آرچدا چیخیبدی. بو بیراز مینته چوخ چتیندیر و او اساساً دیستروا گوره بیر چتیندیر دئییرلر. نییه؟ چون بوندا سیز هر شئینی اؤزونوز قوشدونوز.
17:41مجتبی : یعنی معمولن سیز ویندوز یا لینوکس مینتی قوشدوغو زامان بیر مثلاً بیر سئچمه گلهر و سیز اینتیخاب ائلهدیرسین. مثلاً، منیم دیلیم بورادیر. بورادایام. مثلاً، لینوکس بورا قوشولسون فیلانفیلان. چوخ سادهدیر. مثلاً، گورندهده باشا دوشوروک. ولی، بورادا کوماند آچیلیر و سیز گرک متنله یازا-یازا، اوخویا-اوخویا بیر OS قوشاسیز. اونا گوره بیر چتیندیر ولی عوضینده بزهی یاخشیلیقلار واریدی. من بونو تؤوصیه ائلهیرم. اگر ایستهسهیز لینوکسا کچهسز، بیر آز لینوکس مینته باشلایین. سونرا اگر گوردونوز کی، مثلاً لینوکسو باشا دوشوسوز و فلسفهسینی آنلاییبسز بیرقد اولار، اوندان سونرا باخیر آشی باخا بیلرسیز یاز مینته ده قالا بیلرسیز. من بیلمیرم نییه نییه ایندی مثلاً چوخ آدام البته بو لینوکس جمعیتینده مینتی ایشلهدیر و سونرا دئییرسن مثلاً مینت ساده بیر شیدیر. خوب سادهدیر نه اولسون؟ سادهدیر سن ایله مینت اؤمرومون آخیردا مینت ایشلسهن و بیر مشگول اولماسین.
18:36مجتبی : ولی بزهلری مثلاً منیم کیمی خوشلاندی گلدی کی، شئیه دیسترویا ایمتیحان ائلسین. من بورادا دئییم کی، اؤول من لینوکس مینتی قوشدوم. ایکی ایلدن سونرا نیازهن دییشهم. اؤزومه بو جور بیر شئیه وار کی، خوشوم گلدی آیری بیر دستورو قوشام و اونو دا اؤیرهشه بیلهم. یعنی فقیرت لینوکس مینته قالمایام. اونون دا یادیما گلن دبیانی قوشدوم. چونکی بو لینوکس مینت ده دبیان اساسیندا ایدی. من فیکر ائلهدیم کی، خ دبیان راحات اولا. دبیانی قوشدوم. هله بیر آی دبیانی تعمیل ائلهیه bildim. بیر آیدان چوخ اولمادی. نییه کی دئیهن من بیلن، من تجربه ائلهدیگیم مثلاً سرورلره چوخ موناسیب ایدی. چوخ دئسکتاپا مواسیب بیر شیلر ایدی. البته، دئسکتاپدا دا ایشلهده بیلرسیز. ولی اساساً بیر جور ایدی باخ چوخ ستابل ایدی.
19:24مجتبی : چوخ ستابل پیس معنادا ستابیل یوخ، یاخشی معنادا ستابیل ایدی. ولی سرورلره مثلاً من معمو بیر اینسان من خوشوم گلیر کی، مثلاً بیر سوفتوئرین یا آخیر وئرسیهنی قوشا بیلیرم. آخلی کی، دبیانده چوخ چکیردی. مثلاً، بو گلسینلر بو پاکج آپدیت ائلسینلر و ایجازه وئرسینلر بیز اونو دئمک اولار قوشا بیلهق. دئمهلی، آرچا بو جور دئییر. آرچاسن مدلی فرقلیدیر، رولینق رلیز مدل دئییرلر بونلارا. و یعنی بودور کی، بیر سوفتو چخدیغی زامان درجه سیز ائلهیه بیلرسیز، اونو قوشاس و ایستیفاده ائلهییسز.
19:53مجتبی : و بورادا کی، چوخ بؤیوک بیر آپقرید، آپدیته نیاز یوخدور. یعنی سیز ایله یاواش-یاواش آپدیت ائلهیه-ئلیه ائله بیلسز آچیق مثلاً آپدیت توتاسیز. بونو بو تهدد منه یازمیشام. دئییرم ده فلسفهسی فرقلیدیر. اساساً دئمک اولار ذهنییت فرقلیدیر. بیر آز نیازدیر کی، لینوکسل ایشلهدهسز من دئدیکلریمی باشا دوشهسز. من اؤزوم اگر مثلاً بو بورادا یازدیقلاریمی لینوکسو باشلامادان قاباق گورسهیدیم هئچ ده باشلتمایاجاقدیم و منیم اوچون بیر آز ایشلتمیشم آدام باشا دوشور اونا گوره اگر ایشلتمهییبسزسز طبیعی ده بیر شئیه باشا دوشولمهسین.
20:33مجتبی : بو آرچین خاصیتلری بودور کی، مینیمالدیر. یعنی او بزهی دیسترولاردا دئییرم ده مثلاً اؤزونه بیر براؤزرهر وار ایدی، اؤزونه بیر مدیا پلیر وار ایدی، اؤزونه بیر هر پاکج، هر سوفتوئری وار ایدی و آرتیقدا سیزه بیر داها کرنلی قوشور. بیر ده چوخ گوجلو وار و سایر. و اوندان سونرا سیز آلاجاقسز. آرچ ایله بیل من لینوکس قوشدوم. ایندی گت اؤزون نهییرسن ایله. بو جورون آدی.
20:54مجتبی : بونون بیر یاخشیلیغی وار ایدی، بیر پیسلیگی واریدی. یاخشیلیغی مثلاً منیم کیمی آداملارادیر کی، منیم خوشوم گلیر مثلاً ایضافی بیر شئیه اولسون او سیستمیمده و اؤزوم ایستهین لرواله سالالی اولسون. اونا گوره یاخشی بو چیخ ایضافی بیر شئیه گتیرمیر اؤولدن. من نیه اسان گدیرسن او سیلسن. ایله اؤول ده ایستهدینی قوشسان و سونرا باشلاییرسان ایشلتمهیه. دئمهلی پیسلیکده بیر معمو ایشلهدن بو اولا بیلر کی، خوبیس سیزه چوخ بیر شئیه قوشاسیز. ای مینیمال بیر سیستمه نیازینیز یوخدور چوخ بیر پاکج قوشاسیز کی، بیراز اگر بو شخص باشماسا چتین اولا بیلر و نه ایستهیردیم دئیهم آ پاکج من فرقلی داکیومئنت قاشتی اساساًدا چوخ مشهور بیر ویکیسی واریدی بو من او زمانلاردا کی مینت ایشلدرم گورورسن بزهی مشگوله یا اساساً ایستهیم بیر ایش گورم لینوکسلله باشارمیردم.
21:46مجتبی : آختاراندا گورورسن آرچ ویکیسی قاباغیما چیخیردی و من لینوکس مینت ایشلهده-ایشلهده مثلاً آرچ ویکیسینی اوخویوردوم. نییه اورادا راحات ایدی؟ چوخ مثلاً مثال فیلان وورموشدو و آدام باشا دوشوردو و چوخ کاملدیر. گورورسن بیر سوفتوئر واریدی هئچ یئرده مثلاً اساسی یوخدور. بلله سیز آرچ ویکییه ائلهیه بیلرسیز. اونا گوره تاپاسیز فرقلی کونفیقوراسیونلارینی گورهسز و ایستیفاده ائلهییسز. اونا گوره چوخشدهدیر. پاکج مئنئجر ده فرقلیدیر. پاکمن ایشلدیر. من لینوکس مینت یادیمدان چیخدی دئیهم. لینوکس مینتین پاکج مئنئجری، دبیانین پاکج مئنئجریدیر. اپتدیر و بو منیم حتتا یادیما گلیر. او اؤول گونلر کی، من آرچ قوشموشدوم. گورورسن گلدم مثلاً بیر سوفتوئر قوشام یازیردیم سو اپت اینستال فیلان. ووراندا دا هئچ اتفاق دوشموردی. من گوردوم نییه بیر اتفاق دوشمور. سونرا گوردوم کی، بو مثلاً پاکج مئنجر فرقلهدیر. گؤد پاکمن اس کیمی آیری بیر کوماند اولسون. اونا گوره بیراز فرقلی اولا بیلر.
22:41مجتبی : بیر آز اؤولده اوشاغی او دئییرلر چتین اول. چتین ده ایستهمیرم دئیهم. فقیرت بیراز گوره بونو قبول ائلهییسز کی، من ویندوزان لینوکسا کچیرم. خاص نیازدیر کی، بزهی چتینلیکلر اؤزومه عادت ورهم. چتینلیک ده دئیندهنده یعنی تازه بیر محیطه ائلهیرم ده کی، بزهی شیلری کی بیلمیرم اؤیرهشه. بزهی مثلاً فلسفهلری کی بیلمیرم باشا دوشهم نه جور ایشلهییرلر. و بونو دا یاخشی دا بیر شئیه دف بیر سوفتوئر یوخدور. هر نهلر سن ایستهییرسن ائلهده بیلهسن قوشاسان. و چوخدولار دا ایله آرچین فلسفهسی بودور کی، سنه بو اختیاری، بو قودرتی وئرسین کی، اؤزون ایستهدیگین کیمی او سیستمینی ایشلهدهسن. سنه بیر شئیه دیکته ائلهمیر.
23:25مجتبی : یاخشیلیق بوردور. لینوکس مینت مقابلینده. لینوکس مینت بزهی دیفالتلاری وار دا. مثلاً اونون دا بیر یاخشیلیغی وار. بونون دا بیر یاخشیلیغی وار. ینه دئییرم اگر بیر ایستهسه تازه باشلاسین. لینوکسله باشلماق یاخشیدیر. سونرا مثلاً ایستهسه بیراز چلسین. او بلله دیسترویا گیرسین اوغلاردان مثلاً ایستیفاده ائلهیه بیلر. یعنی لینوکسون مثلاً قاشنگلیگی بودور. ویندوزدا سن بیر دنه ویندوزا دئمک اولار محبوس. ویندوز ۱۰ ۱۱ یعنی آیری بیر شئیه یوخدور و لینوکسداس لینوکس مینت ایشلت. خوشون گلمهدی، گد آیری بیر لینوکس. مثلاً اوبونتو ایشلت. خوشون گلمهدی دبیان ایشلت. خوشون گلمهدی گل بو یاندا مثلاً نه بیلم سنتاوس ایشلت. خوشون گلمهدی فئدورا ایشلت. خوشون گلمهدی آرچ ایشلت. یعنی بو جور چوخ ایمکانات واریدی.
24:06مجتبی : ایمکان دا دئیندهنده چوخ فرصتلر وار ایدی، چوخ دیسترو وار ایدی. بیر وئرسیهسینده فرقلی وئرسیهدیر. و هر وئرسیهده بیر شخصه مثلاً ائلهیه بیلر خوش گلسین. مثلاً منه آرچ لینوکس خوش گلیر. بیر آیریسینا مثلاً لینوکس مینت خوش گله بیلر. اساساً بیر آیریلارینا هله بیر داها دا دیسترو فور لینوکسودور. یعنی اوغلارا دا شاهد او ساینتیفیک لینوکس خوش گلر. یا بیرینه نه بیلم فئدورا خوش گلر. بیرینه آیری بیر خوش گله. ینه دئییرم یاخشیلیق بودور اساساً یاخشیلی بو فرقلی اولماغیندادیر.
24:37مجتبی : لینوکسون او دئییرلره اسلی اسلی ده اسلی اسلی اسلی ده KISS پرینسیپیدیر. یعنی Keep It Simple, Stupid یعنی ساده اولسون هامی باشسین. اوغلاردا بیر آز عمومی اولور. یعنی دوزل ساده اولسون دا مینیمال اولسون او کورسولار. بو دا لینوکسون قوشماغینا بزهی شیلر دئیجهم. دئمهلی، بو لینوکسون قوشما، یعنی آرچ لینوکسون قوشماغینا گوره ائلهیرم. ایندی بو اپیزوددا دانیشماسام قاشنگدیر. چون پادکستین منیم هدفیم وار ایدی کی، ساده اولسون. یعنی او شخص کی، لینوکسدان هئچ حپ بیلمیر. اوغلار فایدالی گورسونلر. اونا گوره ایندی دئی سن بوندان دانیشسام بو هئچ گورورسن بزهلری من اؤزوم هئچ باش تپمیرام. اونا گوره هئچ چوخ یاخشی اولمایاجاق. هه. بورادا ائلهیه بیلرسیز. مثلاً بورادا گورهسز ده کومئنتلر. مثلاً دئییرم ده آرچ قوشاندا سیزین سیز بیر شئیه گورمورسوز سیزده فقیرت بیر دست گرک بیر صفحه و سیز اورادا گلیب بو کوماندلار یازاسز و بو کوماند یازا-یازا گدهسز قاباغا کی آخیردن ایله بیلهسز آرچ قوشاسز بیر آز اؤولده بیر دا یوخ چوخ اگر لینوکسا اساساً ایشلتمهییبسز چوخ-چوخ چتین اولا بیلر اونا گوره دئییرم لینوکس مینتدن باشلایین یا آخیران بیر اسکریپت گورموشدوم. آرچ اینستال اونونلا ائلهیه بیلرسیز قوشاسز. او راحاتدیر چوخ راحات ائلهییب مثلاً بیر اسکریپتیدیر. سیز اونو باشلادسز و او مرحله-مرحله سیز راهنمایی ایشی نظر ائلهیه بیلرسیز. آرچی قوشاسز.
26:06مجتبی : بورادا بیر مینه آرچ بیر دئمک اولار نهدیر مقایسه کیمی ائلهمیشم. فلسفهسی مینتین فلسفهسی بو چیخ فقیرت ایشلسین سیز سن مینتی قوشاسان قوشاندان سونرا دا نییه ذرهبر ایشه او ایشلهیهجلی آچین فلسفهسی بودور کی سن اساساً اؤول مرحلهدن تا ایشلتدیگین زمانلاردا بیر شیلر اؤیرهشسن ده دئمهی مثلاً اؤزون کونترولدا اولاسان اؤزون کونترول اولدوغون زامان بیر یاخشیلیق بودور چوخ اؤزون ایستهدیگی ایشی گورسن پیسلیک ده بودور کی هر شئینی گل اؤزون دئمک اولار کونترول ائلهییسز بیلمیرم سیلهسن قوشاسان بو جور بیر شیلر قوشولماسا دا لینوکسو قرافیکال بیر اینترفیس GUI واریدی. یعنی سیز گورورسوز سیزه بیر-اوچ دنه سئچمه گؤستریر اینتیخاب ائلهییرسز. ولی آرچدا کی، دئدیگیم کیمی ترمینالدیر. بدشماق دئمک اولار او KDE ده بو جوردور کی، بیر آز راحات تردیر. یعنی ایله بیلس راحات ویندوز چوخ فرقی یوخدور بو معنادا راحات تردیر. چونکی چوخوموز ویندوز عادت ائلهمیشیک. یعنی ویندوز ایشلننلرین چوخو بیلیر ویندوز نه جور ایشلهییر. اونا گوره بو ویندوزا بنزردیر. و لینوکسونکی بیر آز فرقلیدیر. اساساً او اؤولده قوشولوشوندان تا آخیر ایشلتمهلره گوره فرقلیدیر.
27:15مجتبی : بعکس مینتین دیفالت ستاپی دا بو جوردور کی، که بیر داها دئسکتاپ وئرسین سیزه. بورادا آرچدا بیر فرقی بودور کی، لینوکس مینتده سیز قوشاندا سیز بیر دئسکتاپلا گلیر. یعنی بیر دئسکتاپ توضیح یاراتماق بیر چتیندیر. بیر دئسکتاپ محیطی یعنی او شئیی کی سیز بیر کمپیوترین گورورسوز یعنی اینتیخاب ائلهییرسز. بیلمیرم ویندوز او برنامهلردیر فیلاندیر گورورسوز. بلی. آرچدا دئسکتاپ قوشولاندا اؤول یوخدور. سیزجه اونو دا اؤزونوز قوشاسیز. یعنی یاخشیلیغی یا پیسلیگی دا بودور. سیز ائلهیه بیلرسیز دئسکتاپ اینتیخاب ائلهییسز و گلهن ایله او ترمینالدیر گرک صفحهدیر و سیز اوردا ایشینزی گورهسز اگر دئسکتاپ قورماساز.
27:54مجتبی : بذنت لینوکسون کی هم GUI-دیر. یعنی ائلهیه بیلرسیز بیلمیرم بیر سوفتوئره گورهسز. بیر ده ترمینالدیر. آرچ لینوکس ترمینال اونلیدیر. بو تخمیناً دوز اولا بیلر. یعنی آچیق سیزین کی، اگر دئسکتاپ محیط قوشماسا اگر ایستهسهز سوفتوئرلر مثلاً موددیت ائلهییسز تره ترمینالدیر. ولی اگر بیر دئسکتاپ محیط قوشسانیز مثلاً بیلمیرم قنوم قوشسان اوندا ائلهیه بیلرسیز بیر بونون دا بیر GUI اولسون. GUI شئیده دئییرلر بزهی یئرده بیلمیرم GUI هانسیسی باشا دوشدوگونوز اودور من GUI دئییرم GUI یعنی او دا اولور General User Interface یعنی او هله داکیومئنتاسیون لینوکس مینتینکی یاخشیدیر یعنی پیس دئمهییم ولی آرچدهدیر لینوکس مینتینکی چوخ مثلاً داکیومئنت یازان یوخدور بیلمیرم چوخ او جور اینسانلار ایشلتمیرلر کی، گلسینلر داکیومئنت ایشینی یازا بیلسینلر. بلی.
29:00مجتبی : آرچین یاخشیلیغی بودور کی، ایشلهدن شخصلر باشا دوشورلر نه ایشلهییرلر. برابر یاخشی دا داکیومئنت یازا بیلیرلر. بو دا ایندی دئییم کی، ایندی داکیومئنتاسیوندان سوز دوشدو. بیزیم ایندی AI دئییه بیر شئیه اوزبهاوزوک و او AI ایشی چوخ راحاتلادیر. یعنی سیزین ده داکیومئنت نیازینیز یوخدور. بیر مشگولونوز واریدی مثلاً گیرسز AI دئییرسز منیم بو مشگولومدور. مثلاً لینوکس مینتده دئین بو مشگولومدور. نه جور حّل ائلدیب؟ او AI طبیعیدیر کی، او لینوکس مینتده مثلاً داکیومئنتاسیون احتیمال چوخ اوخویوبدور بیلیر. برابرین گل سیزه توزیق وئریر.
29:36مجتبی : آپدیتلر ده لینوکس ستابلدیر. یعنی یاواش-یاواشدیر ولی آرچ مدل دئییم ده رولینق ریلیزدیر. اونا گوره سیز ایله بیلسز یاخشی او تازه چیخان سوفتوئر قوشاسز و ایستیفاده ائلهییسز. کاستومیزاسیون ده لینوکس مینته قوشولاندان سونرا دئییر و لی آخدا ایله قوشا-قوشا ائلهیه بیلرسیز. مثلاً دئیسز من بو دئسکتاپ محیط ایستهییرم او سیزه قوشولسون. یا بو ایستهدیگینیز مدلی عوض ائلهییسز ده کاستوم ائلهییسز.
30:03مجتبی : لینوکس مینتین او هدف جایسی ده لینوکسا تازه باشلایانلاردیر. یعنی اؤزون چوخ ساده ائلهییب، چوخ ویندوز اوخشادیب کی، ویندوزدان گلن، تازه گلن شخصلر راحات ایستیفاده ائلسینلر. ولی آرچدا کی، چوخدا مثلاً لینوکسو بیر آز باشا دوشنلر او مدل دئییم. بلی. هاو مثلاً مشگولده دئییر. لینوکس مینت چوخ آز-آز مشگوللر من دئییم ده ایکی ایلده ایکی ایل کی، لینوکس مینت ایشلتدیم ایلده بیر مثلاً گورورسن بیر مشگوله دئییردیم کی، نیازیدی چوخ و قویام حّل ائلهیم. چونکی اوندان قاباق دا مثلاً مشگوللردی. فقیرت اؤیرهشمک ایدی نیاز بونو اؤیرهشهم، اونو اؤیرهشهم. ولی بؤیوک مشگوللر گورورسن ایل ده بیر شئیه ائلهیردیم من.
30:52مجتبی : و لی آرچین فلسفهسی اساساً بو سن مشگوله ده ایندی باشارسان کی، نه جور حّل ائلهییسز. یعنی چوخ مشگولون اؤزونو محدود ائلهمیر. هردن چوخ مشگول دوشه بیلر. هردن ده مشگول دوشه بیلمز. ولی نههایت بودور کی، آرچ اگر ایستهسن ایشلهدهسن، بو ریسکی آلیرسان کی، خوب مشگول دوشهجک. بزهن شاید هاردوئره ایشلهمهیه و اؤزون حّل ائلهیه بیلهسن. مثلاً، من لینوکس مینتی قوشدوغوم زامان هاردوئرلریمده بزهلر ایشلهییردی. یعنی بزهلر یوخ، هامیسی ایله ایشلهییردی. چون هامیسی ساپپورت ائلهیردی. لینوکس مینت چوخ گوزل ایدی او معنادا. ولی آرچینی قوشدوغومدا گورورسن بیر دنه یا ایکی دنه هاردوئریم مثلاً بزهی او فیکرلر ایشلهمیردی. آیری مدلدن حّل ائلهیه bildim. ولی ینه ده بزهیم حّللن اولا بیلر. یعنی اگر باش حّل ائلهییسز بیر آز چتین اولا بیلر.
31:49مجتبی : و اساسدا فرقلری ده بودور کی، مینت او ایشین چوخونون اؤزو گورور کی، سیز راحات اولاسیز. آرچ ایشین دئمک اولار چوخوندا، یاخشی یئرینده، چتین یئرینده، راحات یئرینده وئریر سیزه کی، کونترول سیزده اولسون. فرقلر چوخ بودور. و بو نهدیر؟ بو دا منیم اؤزوم اؤزومو نه قوشدوغومدور.
32:14مجتبی : هـ بورادا دا ایله چوخ باشا دوشمورم بونو نییه یازمیشام. بورادا احتیمال هدفیم بو ایدی کی، تازه مثلاً بو باشلماقدا یاخشی لینوکس مینتدن باشلایاسیز. سونرا مثلاً یاواش-یاواش گدهگده نجه ایلده ایلدن سونرا اساساً هر واخت گوردوگونوز آلماداسیز آیری دستوره کچهسز. بورادا خاص بیر شئیه یوخدور و آها من ایندی مثلاً اولماییبدی و آز اولوبدور. هله اولماییبدیر دئمهییم آز اولوب. مثلاً یولداشلاریما دئیهم کی، بیر ایشی گورسونلر. یعنی تحمیل مدلی دئیهم کی، مثلاً لینوکس لینوکس قوشون یا فیلان ایش گورون. ولی یئری دوشهنده دئمیشم مثلاً لینوکس قاشنگدی. ویندوزدان فیلاندان قاشنگدی. بورادا دا ایله او جور اولاجاق. من هئچ واخت مثلاً بیرینه دئییه بیلیرم کی، لینوکس قوشسون یا ویندوز قوشماسین یا هر نه ایش گورسون. یعنی هرین اؤزونه گوره بیر فرقلی ذهنییتی واریدی، فرقلی مدلی واریدی، فرقلی ایشی واریدی. اونا گوره اگر ایستهسهیز مثلاً لینوکس قوشاسیز، لینوکس مینت ایستهسهیز قوشاسیز لینوکس مینت دات کاما گدهجکسز و اورادا بیر بؤیوک بیر داؤنلود دؤیمهسی کیمی بیر شئیه اولاجاق. او دا باسیب داؤنلود ائلهیندهن سونرا ایله بیلهسز آخی قوشاسیز. اگر تازه باشلاییرسینیز اوردان باشلایین.
33:22مجتبی : آرچا ایسته قوشاسیز آرچ لینوکس دات اورق گدهجکسز و اورادا دا ینه سیزى دئیجهکلر کی، نه جوردور. یعنی اورادا یازیرلار دا بؤیوکدن عوموماً دؤیمه داؤنلود دؤیمهسی اولور. اونو ووراندان سونرا بیر ISO فایلی داؤنلود اولور و اونو بیر بوتابل USB دوزلدهسز. اوندان سونرا سالاسیز سیستمینیزه و بوت ائلهییسز و اورادا قوشولسون. احتیمال باشارسز نه جور مثلاً بیر OS قوشولسون قوشا بیلهسز. یعنی اونو توزیق یمام چون چوخ-چوخ تو آلیبلار.
33:53مجتبی : بورادا دا ایله دئیهم مختصر بیر راهنمایی یازمیشام. همین ایله اساساً اونو داؤنلود ائلهمکدیر. سونرا بیر USB دوزلتمکدیر. سونرا آها لینوکسون بیر چوخ گوزل فرقی ده بودور کی، ائلهیه بیلرسیز سیز اونو یعنی نه جور دئییرلر لایو تست ائلهییسز. یعنی لینوکسو قوشمایاسیز و گدهسز اونون ایچینده و اونو ایشلهدهسز. چوخ گوزل ایدی. من اوندان قاباق آیریق بیر شیدده بونو گورمهمیشدیم. بو جور اولسون. بلی. لینوکسون حالی لینوکس مینت آ بیلمیرم بو جور یوخ لینوکس مینتین فورموویو بورادا باخاسیز و اوندان سونرا معمو مدلده بیر مشگولوز ده اولسا مثلاً فوروما باخا بیلرسز فورم دات لینوکس مینت دات کام اورادا ائلهیه بیلرسز سوآلی سوروشاسیز یا بیل سوروشولان سوآللاردان بیلمیرم جاوابلاردان ایستیفاده ائلهییسز آرچینکی نیاز پیجیدیر و بورادا ایستهمیرم توزیق وئر بورادا یازدیقلار اوشاغ بورادا ائلهیه بیلرسز اؤول مثلاً بیر ویرچووال ماشینینده ایمتیحان ائلهییسز قوشماغی اوچون دئییرم قوشماق بیر چتیندیر اوندان سونرا اگر گوردونوز مثلاً بیر فیکرونوز یوخدور هه اؤول بیر حیصه نه ایش گورورسوز بورادا دئییب اگر لینوکس مینته ایشلهییرسز اؤولینیز تازهک ایستهییرسز قوشاسیز حتماً او آرچ اینستال اسکریپتیندن ایستیفاده ائلهییسز.
35:07مجتبی : ایله اینتئرنته وورسانیز آرچ اینستال کیمی بیر شیلر وورساز او اسکریپت گلر و البته او گلندندن سونرا دا من بیلن شیدیر آرچ اینستال اساساًدا واریدی. یعنی سیز لینوکس USB-ده قویدوغو زامان و سیستمینیزی بوت ائلدیگینیزدن سونرا راحات ائلهیه بیلرسیز او اسکریپتی ایجرا ائلهییسز. یعنی آرچ اینستال ووروز بیلیرم. و او اسکریپ باشلاسین و سیز کومک ائلسین کی، قوشاسین. ویکیسی ده ویکی دات آرچ لینوکس. اورادا ایله بیلرسز باخاسینیز. چوخ بیر خئفن بیر ویکیسی وار ایدی و ایله بیلهسز اوخویاسیز داکیومئنتینی و ویکیسین. ه و آخیردا ده آخیردیر البته بوندان سونرا احتیمال یوخ یوخدور آخیردیر شانسی دا. بوندان سونرا دا واردر سلاید. بلی.
35:56مجتبی : آخیردا ده ایله اگر ویندوز ایشلدیبسز بونو فرق دئییه بیلیرم کی، من اؤز تجربهمده بونو گوردوم کی، لینوکسا کچدیگیم زامان چوخ شیلر دییشدی منه. چوخ اؤیرهشدیم. مثلاً، کمپیوترلره گوره چوخ مثلاً اؤیرهشدیم. بد بوی مثلاً بونلار نه جور ایشلهییرلر سورس کودلار نه جوردور و اسکریپت نهدیر ترمینال نه معنادادیر ترمینال نه جور ایشلنر ترمینالدا نه ایش گورهلر من سوزون دوزو اوندان قاباقی مثلاً ویندوز ایشلدرم شاهد ایلده بیر سرفوزا ترمینال آشمازدیم و ایندی مثلاً گونده ایستهییرسن بیر شئیه اؤیرهسهن گل ترمینال آچیرسان جره ده یوخ دا مثلاً ترمینال اؤیرهسهندن سونرا راحات اولورسان ترمینال آچسان مثلاً بیر کوماند یازیرسان حلیدیر ولی ویندوز مثلاً گلیب گئین او یانا، بو یانا، بو ویندوزان او ویندوزا بیر دردیسیر ایش اولوردی و ایندی ده من سیزینله دانیشیرام. ایندی البته بیلمیرم ایندی ده.
36:50مجتبی : بلی، ایندی بو بهحس وار کی، ویندوز ۱۱، ویندوز ۱۱ پیسدیر و ویندوز ۱۰ قاشنگدیر. یعنی چوخ آدام ویندوز ۱۰-دادیر. من ویندوزو چوخدان ایشلتمیرم. چوخ مثلاً بو آخیره باشیم چیخمیر. چوخ آدام ویندوز ۱۰-دان ویندوز ۱۱-ه آپدیت ائلهمیر. نییه کی هاردمه سه او ایجازه ورمیر. TPM دئییه بیر شئیه یادیما گلیر کی، او جور بیر تازه requirement وار ایدی ویندوز. یعنی قویمور ویندوز ۱۱ قوشاسینیز. اونا گوره مثلاً چوخ آدام هم مجبوردور قالسین ویندوز ۱۰دا هم بزهلری کی ائلهیه بیلیرلر ویندوز ۱۱-ه گتسه لر سن سویورلر کی، قالسین ویندوز ۱۰-دا. چونکی ویندوز ۱۱-ی سویمورلر.
37:31مجتبی : اگر سیز ده بو مدلسز و ویندوزدان بیر اونا خوش دوزلمیر یا ویندوزدان قاشنگ بیر شئیه آختاریسز، قاشنگ بیر OS آختارسز، چوخ قاشنگ بیر OS آختارسز دئمک اولار لینوکسو ایمتاحان ائلهیه بیلرسیز. ایندی کیمله دانیشیرام. لینوکس دونیادا چوخ دئمک اولار مارکت شیری یوخدور. یعنی ۷۰-ی هامی ویندوز ایشلدیر. سونرا بیر نه بیلم البته بو %۷۰ بیر یازیم مؤطلملی ایله. بلی. اوندان سونرا بیلمیرم نه جوردور. بلی. اوندان سونرا دا macOS-دیر. و اوندان سونرا آیری OS-لر کی، لینوکسلا اولان آراسیندادیر. بیلمیرم یعنی ایکی-اوچ یا دؤرد لینوکس ایشلهدن واریدی. اونا گوره چوخ آدام ایشلتمیر و بو معنایا گلمیر کی، پیسدیر. بو معنایا کی، قاشنگدیر و فئلدن چوخ آدام بزهی دلیلهره گوره کی، بزهن ده منطقیدیر ایشلتمیرلر.
38:25مجتبی : بو اپیزود بورایا قدر سعیم الیمدن گلدیگی قدر بونلار توزی ایستهییرم و اؤز تجربهمله اگر بیر سوآلینیز اولسا ائلهیه بیلرسز مندن ده سوروشاسز. هله اوندان قاشنگ ائلهیه بیلرسز بیر AI-دان سوروشاسز و چونکی AI مندن قاشنگ ائلهیه بیلجک توزیفه. بو لینوکسا مثلاً ایستهییرسز بیلمیرم لینوکس مینتی قوشاسز ایله بیلهسز آرا شخص مثلاً من ایستهییرم لینوکس مینتی قوشام نه جیب قوشوم یا قوشا-قوشا بیر مشگوله ق گلسز آرادان سوروشا بیلرسز آرا کومک ائلهیه بیلر هر AI فرقی یوخدور ایندی او قدر هامیسی قاباغا گلیب کی بیر معمو اینساندان چوخ کومک ائلهییرلر و شاهد کی دئییرم داکیومئنتاسیون اوخوماق سیزه چتین گلسین اونا گوره AI سوآلینیز سوروشسون سیزین سوآلینیزا موتناسیب جاواب وئرسین و ائلهیه بیلهسز، گدهسز قاباغا.